{"id":258984,"date":"2022-06-24T18:46:00","date_gmt":"2022-06-24T15:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/finance.inform.click\/?p=258984"},"modified":"2022-07-16T03:08:07","modified_gmt":"2022-07-16T00:08:07","slug":"jakie-byly-pierwsze-pieniadze-w-historii-ludzkosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/jakie-byly-pierwsze-pieniadze-w-historii-ludzkosci\/","title":{"rendered":"Jakie by\u0142y pierwsze pieni\u0105dze w historii ludzko\u015bci?"},"content":{"rendered":"

Znane nam monety nie pojawi\u0142y si\u0119 od razu …<\/p>\n

Nawet najwcze\u015bniejsze spo\u0142ecze\u0144stwa poszukiwa\u0142y czego\u015b, do czego mog\u0142yby przypisa\u0107 funkcje p\u0142atnicze. Co po prostu nie spe\u0142ni\u0142o roli pieni\u0105dza! W muzeach historycznych znajduj\u0105 si\u0119 najbardziej dziwaczne eksponaty.<\/p>\n

Wiele kultur u\u017cywa\u0142o pieni\u0105dza towarowego. To by\u0142o co\u015b, co wszyscy doceniali podobnie. W wymianie towarowej wyr\u00f3\u017cniono towar najpopularniejszy, w kt\u00f3rym mierzono warto\u015b\u0107 wszystkich pozosta\u0142ych towar\u00f3w. Dla ka\u017cdego narodu r\u00f3\u017cne dobra sta\u0142y si\u0119 takim ekwiwalentem.<\/p>\n

\u201ePieni\u0105dze" z rogami i kopytami<\/h2>\n

Pierwszymi pieni\u0119dzmi w\u015br\u00f3d lud\u00f3w, kt\u00f3re opanowa\u0142y hodowl\u0119 byd\u0142a, by\u0142y zwierz\u0119ta udomowione. Staro\u017cytni Grecy na Iliadzie licz\u0105 koszt broni, zbroi i sprz\u0119t\u00f3w domowych u byk\u00f3w. Byd\u0142o sta\u0142o si\u0119 pieni\u0119dzmi przed pszenic\u0105 i \u017cytem, \u200b\u200bponiewa\u017c dzikie kozy i owce pojawi\u0142y si\u0119 w gospodarstwie, zanim ludzie zacz\u0119li uprawia\u0107 zbo\u017ce.<\/p>\n

Te \u201epieni\u0105dze” mia\u0142y zalety. By\u0142y dobrze zachowane i s\u0142u\u017cy\u0142y jako \u015brodek akumulacyjny, zwi\u0119kszaj\u0105cy ich wag\u0119 i przynosz\u0105cy potomstwo.<\/p>\n

\"Jakie<\/a><\/p>\n

Takie s\u0105 pieni\u0105dze – dumne i \u0142adne<\/p>\n

Odporne zwierz\u0119 juczne, wielb\u0142\u0105d by\u0142 popularnym \u015brodkiem p\u0142atniczym w pa\u0144stwach muzu\u0142ma\u0144skich nawet w XX wieku. W\u015br\u00f3d staro\u017cytnych lud\u00f3w pieni\u0105dze wykonane z metalu nazywano \u201ebykiem”. Sanskryckie s\u0142owo \u201erupa” (byd\u0142o) nada\u0142o nazw\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej walucie Indii (rupia).<\/p>\n

Skarb staro\u017cytnego rosyjskiego dow\u00f3dcy wojskowego nazywano kowbojk\u0105, a jego kierownikiem nazywano hodowc\u0119 byd\u0142a. S\u0142owo \u201estolica” w staro\u017cytnym j\u0119zyku germa\u0144skim oznacza\u0142o bogactwo, kt\u00f3re obliczano na podstawie liczby byd\u0142a. Staro\u017cytni Ira\u0144czycy, Arabowie z czas\u00f3w proroka Mahometa, plemiona germa\u0144skie, a p\u00f3\u017aniej ludy tureckie z regionu Wo\u0142gi i Uralu u\u017cywali go jako pieni\u0105dza.<\/p>\n

\n

Zwierz\u0119ta domowe sta\u0142y si\u0119 towarem, poniewa\u017c posiada\u0142y u\u017cyteczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci dla ludzi. Bawo\u0142y, mu\u0142y i os\u0142y zaprz\u0119gano do woz\u00f3w do przewo\u017cenia ci\u0119\u017ckich \u0142adunk\u00f3w. Spo\u017cywano mi\u0119so zwierz\u0105t domowych. Ich sk\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142y jako doskona\u0142y materia\u0142 do szycia ubra\u0144 i but\u00f3w. A mleko dawa\u0142y krowy, kozy i bawo\u0142y.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Z biegiem czasu, nawet przy tak dogodnym sposobie p\u0142atno\u015bci, pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy. Ten rodzaj pieni\u0119dzy nie nadawa\u0142 si\u0119 do p\u0142acenia za drobne i tanie towary.<\/p>\n

\u201ePieni\u0105dze” do jedzenia<\/h2>\n

Ziarno sta\u0142o si\u0119 wygodniejsz\u0105 form\u0105 pieni\u0105dza. W staro\u017cytnej cywilizacji Egiptu rozwin\u0105\u0142 si\u0119 rozbudowany system bank\u00f3w, kt\u00f3re przyjmowa\u0142y pszenic\u0119 do przechowywania. Mogli nale\u017ce\u0107 zar\u00f3wno do bogatego Egipcjanina, jak i do pa\u0144stwa. Te staro\u017cytne prototypy wsp\u00f3\u0142czesnych bank\u00f3w realizowa\u0142y p\u0142atno\u015bci bezgot\u00f3wkowe. Ziarno zosta\u0142o wycofane z konta sprzedaj\u0105cego i przelane na konto kupuj\u0105cego bez uciekania si\u0119 do ruchu w przestrzeni.<\/p>\n

\"Jakie<\/a><\/p>\n

Ziarno jest najcenniejsz\u0105 rzecz\u0105, jaka mo\u017ce by\u0107 dla staro\u017cytnego cz\u0142owieka<\/p>\n

Mezopotamski szekel by\u0142 jednostk\u0105 wagi i zawiera\u0142 oko\u0142o 160 ziaren j\u0119czmienia. Pierwsze u\u017cycie tego terminu w Mezopotamii datuje si\u0119 na 3000 lat p.n.e. W Imperium Chi\u0144skim rol\u0119 pieni\u0105dza odgrywa\u0142 ry\u017c. W Indochinach i najbli\u017cszych archipelagach – sago (rdze\u0144 palmy). W Afryce powszechnym odpowiednikiem by\u0142a s\u00f3l kamienna, w Tybecie owoce orzecha w\u0142oskiego.<\/p>\n

W XVIII wieku w stanach Ameryki P\u00f3\u0142nocnej wiele towar\u00f3w, w tym kukurydza, pszenica i inne zbo\u017ca, s\u0142u\u017cy\u0142o jako \u015brodek p\u0142atniczy. Dla wielu ludzi li\u015bcie tytoniu, alkohol czy substancje ro\u015blinne o dzia\u0142aniu narkotycznym sta\u0142y si\u0119 pieni\u0119dzmi.<\/p>\n

Ach, pieni\u0105dze, pieni\u0105dze, pieni\u0105dze…<\/h2>\n

Futra, przyprawy i s\u00f3l ostatecznie zast\u0105pi\u0142y pierwszy towar-pieni\u0105dz – zwierz\u0119ta domowe i zbo\u017ce. Futra by\u0142y u\u017cywane jako pieni\u0105dze przez ludy p\u00f3\u0142nocne (Wikingowie, ludy A\u0142taju i rdzenni mieszka\u0144cy Ameryki P\u00f3\u0142nocnej).<\/p>\n

Staro\u017cytna Rosja handlowa\u0142a futrami z Kaganatem Chazarskim, kalifatami arabskimi i Konstantynopolem. Najbardziej cenione by\u0142o futro kuny. Nazywali go Kuns. Futro szarej lub czerwonej wiewi\u00f3rki s\u0142u\u017cy\u0142o jako pieni\u0105dz. Za sk\u00f3r\u0119 wiewi\u00f3rki dawali 1 kopiejk\u0119, a 100 sk\u00f3r mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za 1 USD. Szczeg\u00f3lnie cenione by\u0142o dro\u017csze futro z lisa polarnego i sobola. A w Chorwacji lokalna waluta od dawna nazywana jest \u201ekun\u0105”.<\/p>\n

Jednym z powszechnych rodzaj\u00f3w pieni\u0105dza towarowego s\u0105 muszle rzadkich mi\u0119czak\u00f3w – kauri. Stosowano je na Wyspach Pacyfiku, w chi\u0144skim imperium Shan-Yin (XVI wiek pne), Indochinach (od VIII do XIX wieku), Syjamie (XVII wiek) i Afryce (XIX wiek).<\/p>\n

Przez wieki ich g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142y Malediwy na Oceanie Indyjskim, sk\u0105d rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym, Pacyfiku i dotar\u0142y do \u200b\u200bAzji Mniejszej. Podobnie jak srebro i z\u0142oto mia\u0142y w\u0142a\u015bciwo\u015bci pieni\u0105dza \u2013 nie by\u0142o ich tak wiele, by\u0142y \u0142atwe i wygodne w transporcie. W pi\u015bmie chi\u0144skim wyst\u0119puje znak oznaczaj\u0105cy handel. Jego pismo przypomina wizerunek muszli.<\/p>\n

\"Jakie<\/a><\/p>\n

Kauri<\/p>\n

Pieni\u0105dz w postaci muszli mi\u0119czak\u00f3w jest najstarsz\u0105 i najcz\u0119stsz\u0105 form\u0105 pieni\u0105dza towarowego, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do dzi\u015b. W po\u0142owie ubieg\u0142ego wieku tubylcy z Wysp Salomona mieli w\u0142asny system monetarny. Miejscowi mieszka\u0144cy u\u017cywali w zamian trzech rodzaj\u00f3w muszli: najmniej warto\u015bciowej \u2013 ciemnej (kurila), jasnej (galia) i najdro\u017cszej \u2013 fioletowej (rongo). Dopiero w latach 50. XX wieku kauri ostatecznie przesta\u0142o istnie\u0107 jako \u015brodek p\u0142atniczy.<\/p>\n

Koraliki szklane, importowane przez Europejczyk\u00f3w, sta\u0142y si\u0119 walut\u0105 kontynent\u00f3w afryka\u0144skich i ameryka\u0144skich. Jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w plemiennych w Ugandzie kaza\u0142 obsia\u0107 pola szklanymi paciorkami. Niestety, nie pomog\u0142o mu to zebra\u0107 w\u0142asnych monet. W handlu z tubylcami osady zak\u0142adano z koralik\u00f3w nawleczonych na sznurek – \u201ewampum\u00f3w”. By\u0142y u\u017cywane nie tylko jako dekoracja. Indianie wierzyli, \u017ce maj\u0105 silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze.<\/p>\n

\"Jakie<\/a><\/p>\n

K\u0142y s\u0142oni by\u0142y u\u017cywane jako pieni\u0105dze w plemionach afryka\u0144skich<\/p>\n

W\u015br\u00f3d plemion afryka\u0144skich bogactwo mierzono liczb\u0105 k\u0142\u00f3w s\u0142onia. Mieszka\u0144cy Afryki ch\u0119tnie wykorzystywali jako pieni\u0105dze tkaniny otrzymane od brytyjskich kolonist\u00f3w. Len i perkal s\u0142u\u017cy\u0142y jako pieni\u0105dz w Afryce Zachodniej, w Tybecie podobnym \u015brodkiem p\u0142atniczym by\u0142 jedwab.<\/p>\n

Z\u0119by kangur\u00f3w, ps\u00f3w i torbaczy by\u0142y u\u017cywane na Nowej Gwinei jako pieni\u0105dze, a na innych wyspach z\u0119by nietoperza, kaszalota czy delfina. Melanezyjczycy wyrywaj\u0105 dzikim \u015bwiniom g\u00f3rne ostre z\u0119by, aby dolne ros\u0142y, pochylaj\u0105c si\u0119 w p\u00f3\u0142okr\u0119gu. Zwi\u0119kszy\u0142o to ich warto\u015b\u0107 i tym samym zamieni\u0142o je w pieni\u0105dze.<\/p>\n

W Papui Nowej Gwinei ptasie pi\u00f3ra s\u0105 u\u017cywane jako pieni\u0105dze. Aborygeni szczeg\u00f3lnie doceniaj\u0105 pi\u0119kne pi\u00f3ra go\u0142\u0119bi i kolibr\u00f3w. Niedawno w Oceanii istnia\u0142y plemiona, kt\u00f3re uznawa\u0142y ludzkie czaszki za pieni\u0105dze. Niewolnicy byli kolejnym \u201estrasznym” rodzajem pieni\u0105dza towarowego. Tak wi\u0119c w\u015br\u00f3d plemion celtyckich u zarania ery chrze\u015bcija\u0144skiej jeden niewolnik by\u0142 uto\u017csamiany z 12 baranami, 6 ciel\u0119tami lub 3 krowami. System monetarny przodk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych Norweg\u00f3w obejmowa\u0142 niewolnik\u00f3w schwytanych w kampaniach wojskowych, byd\u0142o i bro\u0144.<\/p>\n

Podczas egipskiej kampanii Napoleona na pocz\u0105tku XIX wieku bardzo popularne by\u0142y guziki mundurowe z mundur\u00f3w \u017co\u0142nierzy francuskich. W niekt\u00f3rych rejonach Egiptu zacz\u0119\u0142y zamienia\u0107 si\u0119 w ekwiwalent pieni\u0119\u017cny.<\/p>\n

\n

Jeszcze 5 wiek\u00f3w temu 2\/3 ludno\u015bci \u017cy\u0142o w handlu wymiennym, w kt\u00f3rym jeden produkt by\u0142 wymieniany na inny. Wsp\u00f3\u0142istnia\u0142 pokojowo z prymitywnymi pieni\u0119dzmi. Teraz trudno sobie wyobrazi\u0107 nasze \u017cycie bez pieni\u0119dzy, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 jako \u015brodek wymiany, pomiaru, akumulacji i zap\u0142aty.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wraz z rozwojem spo\u0142ecze\u0144stwa i stosunk\u00f3w towarowych najwcze\u015bniejsze pieni\u0105dze zast\u0119powane s\u0105 metalowymi monetami. Ka\u017cdy nar\u00f3d mia\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny towar-pieni\u0105dz, co uniemo\u017cliwia\u0142o handel z odleg\u0142ymi krajami. Pouczaj\u0105ca jest historia Twerskiego kupca i podr\u00f3\u017cnika Atanazego Nikitina. Pod koniec XV wieku wyjecha\u0142 na handel futrami w odleg\u0142ych Indiach i \u201ewypali\u0142 si\u0119”, poniewa\u017c w gor\u0105cym kraju futro nie by\u0142o uwa\u017cane za warto\u015b\u0107. Za drobne przedmioty trudno by\u0142o zap\u0142aci\u0107 ju\u017c pierwszymi pieni\u0119dzmi – zwierz\u0119tami czy niewolnikami. Trudno by\u0142o trzyma\u0107 je przy sobie i porusza\u0107 si\u0119 z nimi nawet na kr\u00f3tkich dystansach.<\/p>\n

Tak wi\u0119c spo\u0142eczno\u015bci ludzkie stopniowo przechodz\u0105 na metaliczny pieni\u0105dz.<\/strong><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nawet najwcze\u015bniejsze spo\u0142ecze\u0144stwa poszukiwa\u0142y czego\u015b, do czego mog\u0142yby przypisa\u0107 funkcje p\u0142atnicze. Co po prostu nie spe\u0142ni\u0142o roli pieni\u0105dza! W muzeach historycznych znajduj\u0105 si\u0119 najdziksze…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":185029,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-258984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=258984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/258984\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/185029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=258984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=258984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/finance.inform.click\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=258984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}